मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा : ऐतिहासिक निर्णय आणि केंद्र सरकारचे आभार

 

 

भारत सरकारने मराठी भाषेला अभिजात (Classical) भाषेचा दर्जा बहाल करून महाराष्ट्रातील आणि जगभरातील मराठी भाषिकांच्या भावना गौरविल्या आहेत. हा ऐतिहासिक निर्णय मराठी भाषेच्या समृद्ध साहित्य, परंपरा, आणि संस्कृतीची महती अधोरेखित करणारा आहे. अभिजात भाषेचा दर्जा म्हणजे काय? भारतातील कोणत्याही भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा देण्यासाठी काही निकष निश्चित करण्यात आले आहेत. यामध्ये मुख्यतः खालील बाबी महत्त्वाच्या ठरतात: 1. प्राचीनता: भाषा कमीतकमी १५०० ते २००० वर्षे जुनी असावी. 2. संपन्न साहित्य परंपरा: भाषेच्या प्राचीन आणि आधुनिक स्वरूपात मौलिक साहित्य विपुल प्रमाणात उपलब्ध असावे. 3. स्वतंत्र भाषिक परंपरा: भाषा अन्य कोणत्याही भाषेपासून प्रेरित न होता स्वतंत्र अस्तित्व टिकवून असावी. 4. संस्कृती आणि परंपरा: त्या भाषेने प्राचीन संस्कृतीच्या जतनात महत्त्वाची भूमिका बजावली असावी. मराठी भाषा आणि तिची अभिजातता मराठी भाषा सुमारे २२०० वर्षे जुनी असून तिचा उल्लेख शिलालेखांमध्ये आढळतो. सातवाहन काळातील लेखन, संत साहित्य, आणि आधुनिक साहित्यातील योगदान पाहता मराठी ही एक अत्यंत संपन्न आणि प्रभावशाली भाषा आहे. संत ज्ञानेश्वर, तुकाराम, रामदास, वि.स. खांडेकर, पु.ल. देशपांडे, शिवाजी सावंत यांसारख्या महान लेखकांनी आणि कवींनी मराठीला समृद्ध केले आहे. मराठीला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळण्याचे महत्त्व मराठी भाषेला अभिजात दर्जा मिळाल्याने खालील महत्त्वाचे लाभ होणार आहेत: 1. संशोधनाला चालना: मराठी भाषा, साहित्य, आणि संस्कृतीवर राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर संशोधन होईल. 2. अधिक वित्तीय मदत: केंद्र सरकारकडून भाषा संवर्धनासाठी विशेष निधी उपलब्ध होईल. 3. विद्यापीठांमध्ये स्वतंत्र अभ्यासक्रम: मराठी भाषेवर विशेष अभ्यासक्रम आणि संशोधन केंद्रे स्थापन करता येतील. 4. वारसा जतन: मराठी भाषेचे प्राचीन ग्रंथ, शिलालेख, आणि ऐतिहासिक साहित्याचे संरक्षण आणि जतन करण्यासाठी प्रयत्न होतील. केंद्र सरकारचे आभार मराठी भाषेला अभिजात दर्जा देण्याच्या ऐतिहासिक निर्णयाबद्दल केंद्र सरकारचे मनःपूर्वक आभार. हा निर्णय मराठी भाषेच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. महाराष्ट्रातील आणि जगभरातील मराठी भाषिकांना या निर्णयाने अभिमानाची आणि प्रेरणादायी भावना प्राप्त झाली आहे शेवटी असे म्हणता येईल मराठी भाषेला अभिजात दर्जा मिळणे हा मराठी संस्कृतीचा विजय आहे. हा निर्णय भाषा संवर्धनाच्या दिशेने एक मोठे पाऊल आहे. आता आपल्या जबाबदारी आहे की मराठीच्या वृद्धीसाठी अधिक प्रयत्न करावेत आणि तिचे जागतिक स्तरावर संवर्धन करावे. "जय मराठी! जय भारत!"

 

-          डॉ. प्रकाश सत्यभामा दिनकरराव सिगेदार